W XVI WIEKU przeciwnicy Marcina Lutra ocenili jego przekład Pisma Świętego jako księgę „pełną fałszerstw”. Sądzili, że zdołają mu udowodnić „1400 heretyckich błędów i kłamstw”. Dzisiaj uważa się Biblię Lutra za przekład o epokowym znaczeniu. W książce Translating the Bible uznano ją wręcz za „dzieło geniuszu”!
W XX wieku nazwano fałszerstwem inny przekład Biblii — Przekład Nowego Świata. Dlaczego? Zrywa on z tradycyjnym sposobem oddawania wielu wersetów i kładzie nacisk na używanie imienia Bożego — Jehowa. Jest zatem nieszablonowy. Ale czy przez to staje się fałszerstwem? W żadnym wypadku. Został opracowany z wielką starannością i dbałością o szczegóły, a jeśli miejscami zdaje się brzmieć trochę obco, wynika to z usilnych starań o wierne wyrażenie subtelności języków oryginalnych.

Fachowy i wierny — inny, ale nie błędny

Przede wszystkim starano się biblijne terminy bliskoznaczne wyrażać odmiennymi słowami, by osobom studiującym Biblię zasygnalizować istnienie różnych odcieni znaczeniowych. Na przykład syn-te'lei-a oddano słowem „zakończenie”, a te'los — słowem „koniec”, chociaż w szeregu innych przekładów oba są tłumaczone na „koniec” (Mateusza 24:3, 13). Słowo ko'smos oddano przez „świat”, ai-on' to „system rzeczy”, a oi-kou-me'ne — „zamieszkana ziemia”. I tym razem w wielu przekładach Biblii jeden tylko wyraz „świat” stanowi odpowiednik trzech słów greckich, choć w rzeczywistości zachodzą między nimi różnice (Mateusza 13:38, 39; 24:14).
Równie skrupulatnie Przekład Nowego Świata zaznacza różnicę między wyrazami gno'-sis („poznanie”) i e-pi'gno-sis (tłumaczonym na „dokładne poznanie”), które to rozróżnienie inne przekłady na ogół pomijają (Filipian 1:9; 3:8). A czy Twoim zdaniem powinno się pomijać tak istotne rozróżnienia występujące w oryginale?

Zwroty potwierdzone w innych przekładach

Niektóre (trochę obco brzmiące) zwroty, nie zostały wymyślone przez Świadków Jehowy. Znajdują potwierdzenie w innych przekładach Biblii czy też w dziełach encyklopedycznych. Wypowiedź Jezusa do straconego z nim złoczyńcy, zapisana w Ewangelii według Łukasza 23:43, brzmi w Przekładzie Nowego Świata następująco: „Zaprawdę mówię ci dzisiaj: Będziesz ze mną w Raju”.
W pierwotnym tekście greckim nie było żadnych znaków interpunkcyjnych, takich jak przecinki, ale tłumacze zazwyczaj je umieszczają, by ułatwić czytanie. Najczęściej jednak nadają temu wersetowi taką wymowę, jak gdyby Jezus i ów przestępca mieli jeszcze tego samego dnia znaleźć się w raju. W Biblii Tysiąclecia czytamy: „Zaprawdę powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju”. Nie wszyscy jednak tak rozumieją tę wypowiedź. Profesor Wilhelm Michaelis tak ją oddał: „Zaprawdę, już dzisiaj daję ci zapewnienie: (kiedyś) będziesz razem ze mną w raju”.
Podobnie w polskim Nowym Testamencie, wydanym w roku 1606 (w tłumaczeniu Kolegium Rakowskiego) poprawnie oddano ten werset — „I rzekł mu Jezus, Amen mowie tobie dziś, ze mną będziesz w Raiu”:



Takie tłumaczenie jest o wiele logiczniejsze niż przedstawione w Biblii Tysiąclecia. Umierający złoczyńca nie mógł tego samego dnia pójść z Jezusem do raju. Syn Boży zmartwychwstał dopiero na trzeci dzień. Dopóki to nie nastąpiło, znajdował się w Hadesie, powszechnym grobie ludzkości (Dzieje 2:27, 31; 10:39, 40).
Potwierdza to świetny przekład międzywierszowy (Interlinear Scripture Analyzer) gdzie tekst grecki Łukasza 23:43 nie zawiera znaków interpunkcyjnych, natomiast w zamieszczonym równolegle dosłownym przekładzie angielskim The Concordant Literal New Testament przecinek jest również po słowie dzisiaj:

Z kolei Jana 1:1 przetłumaczono w Przekładzie Nowego Świata: „Słowo był bogiem”. Werset ten w większości przekładów brzmi: „I Bogiem było Słowo”; często przytacza się go na poparcie doktryny o Trójcy. Nic więc dziwnego, że jej zwolennikom nie podoba się takie oddanie tego tekstu w Przekładzie Nowego Świata. Ale Świadkowie Jehowy nie dopuścili się w Jana 1:1 żadnego fałszerstwa, żeby dowieść, iż Jezus nie jest Bogiem Wszechmocnym. Tak jak wielu innych tłumaczy, zakwestionowali pisanie tu słowa „bóg” dużą literą na długo przed opublikowaniem Przekładu Nowego Świata, w którym starali się jak najwierniej trzymać tekstu oryginalnego.
Pięciu niemieckich tłumaczy Biblii też użyło w tym wersecie wyrazu „bóg” w funkcji rzeczownika pospolitego (Jurgen Becker, Jeremias Felbinger, Oskar Holtzmann, Friedrich Rittelmeyer i Siegfried Schulz. Emil Bock użył określenia „istota boska”; zobacz też przekłady na język angielski: Today's English Version, The New English Bible, Moffatt i Goodspeed). Co najmniej 13 innych użyło wyrażenia „boskiego rodzaju” lub podobnych. Harmonizują one z innymi wypowiedziami biblijnymi, według których Jezus jest w niebie bogiem, to znaczy bytem boskim. Jednakże Jehowa i Jezus nie są tą samą istotą, tym samym Bogiem (Jana 14:28; 20:17).

Imię własne Boga

Z Mateusza 22:37 w Przekładzie Nowego Świata wynika, że Jezus odpowiadając na pytanie o największe przykazanie z Prawa Mojżeszowego oświadczył: „Masz miłować Jehowę, twojego Boga, całym swym sercem i całą swą duszą, i całym swym umysłem” (zacytował Powt. Prawa 6:5). Wielu sprzeciwia się użyciu tutaj imienia Jehowa. A przecież mowa tylko o jednym z przeszło 200 miejsc, w których według Przekładu Nowego Świata występuje ono w Chrześcijańskich Pismach Greckich, tak zwanym Nowym Testamencie. To prawda, że żaden z zachowanych greckich manuskryptów „Nowego Testamentu” nie zawiera imienia własnego Boga. Jednakże w Przekładzie Nowego Świata umieszczono je nie pod wpływem jakiejś zachcianki, lecz z uzasadnionych powodów. Inni tłumacze postąpili podobnie.
W samym tylko języku niemieckim istnieje kilkanaście przekładów zawierających w tekście „Nowego Testamentu” imię Jehowa (lub Jahwe). W języku polskim Szymon Budny już w roku 1574 użył w przekładzie „Nowego Testamentu” wiele razy imienia Bożego, Jehowa (zobacz artykuł). Tu Mateusza 22:37 w tłumaczeniu Budnego:



Czasopismo jezuickie Entschluss/Offen zamieściło w kwietniu 1985 roku następującą wypowiedź Wolfganga Feneberga: „Jezus nie ukrył przed nami imienia Ojca, JHWH, lecz nam je powierzył. W przeciwnym razie nie dałoby się wyjaśnić, dlaczego pierwsza prośba w Modlitwie Pańskiej ma brzmieć: 'Święć się imię Twoje!'” Dalej Feneberg zaznacza, iż „w manuskryptach przedchrześcijańskich przeznaczonych dla Żydów mówiących po grecku nie zastępowano imienia Bożego słowem kyrios (Pan), lecz pisano je w postaci tetragramu (JHWH) literami hebrajskimi lub starohebrajskimi”. W tekście głównym Przekładu Nowego Świata przywrócono owo imię wszędzie tam, gdzie uzasadniały to naukowe powody (zobacz dla porównania pierwszy rozdział Łukasza w tłumaczeniu na hebrajski Salkinson-Ginsburg Hebrew New Testament z zaznaczonym tetragramem JHWH — plik PDF — 70 kB).
Niektórzy krytykują formę „Jehowa”, którą w Przekładzie Nowego Świata przyjęto jako brzmienie imienia Bożego. Dlaczego tak uczyniono? Imię Jehowa jest w Europie od wieków powszechnie znane i występuje w licznych przekładach Biblii. Widnieje na wielu budowlach, monetach i innych przedmiotach, można je znaleźć w dziełach literackich i pieśniach kościelnych. Zamiast więc próbować podawać oryginalną wymowę hebrajską imienia Bożego, poszczególne wersje językowe Przekładu Nowego Świata zawierają je w formie ogólnie znanej. Dokładnie taką samą metodę przyjęto w większości przekładów Pisma Świętego w stosunku do wszystkich innych imion.

„Obecność” Syna Człowieczego czy „przyjście”?

Dobrym przykładem staranności jest konsekwentne tłumaczenie słowa parousia na obecność. Werset z Mateusza 24:37 w Przekładzie Nowego Świata oddano: „Jakie bowiem były dni Noego, taka też będzie obecność Syna Człowieczego”. Zwróćmy uwagę, że opisane tu wydarzenia z „dni Noego” ciągnęły się przez wiele lat. Jezus przyrównał swoją obecność do ówczesnych wydarzeń (zobacz też Mateusza 24:3).
Krytycy uważają takie tłumaczenie za fałszerstwo. Czy słusznie? Użyte tu greckie słowo parousia dosłownie oznacza „bycie obok”. Słownik grecko-polski pod redakcją Zofii Abramowiczówny jako pierwsze znaczenie podaje „obecność”. Sens tego słowa staje się zupełnie czytelny, gdy się weźmie pod uwagę kontrast między „obecnością” a „nieobecnością” apostoła Pawła, wspomnianą w Filipian 2:12.
Zobaczmy jak oddano werset z Filipian 2:12 w katolickim Grecko-polskim Nowym Testamencie, wydanie interlinearne (Vocatio 1993, Prymasowska Seria Biblijna):



Słusznie przetłumaczono w tym miejscu parousia na obecność. Czy nie powinno tak być w każdym wypadku występowania tego słowa?
Na potrzebę takiej logicznej konsekwencji zwrócono uwagę w The Emphasised Bible J. B. Rotherhama (Dodatek s. 271): „W niniejszym wydaniu słowo parousia jest jednolicie tłumaczone na obecność (zrezygnowano z oddawania tego słowa wyrazem przyjście). (...) Znaczenie wyrazu obecność jest tak oczywiste w zestawieniu z nieobecnością, że nasuwa się pytanie: Dlaczego nie posługiwać się nim za każdym razem?” Podobną zasadę zastosował B. Wilson w przekładzie The Emphatic Diaglott.

Dzieło ocenione jako w pełni fachowe

W roku 1989 profesor Benjamin Kedar z Izraela oświadczył: „W swoich badaniach lingwistycznych nad Biblią hebrajską i jej przekładami często sięgam po angielskie wydanie znane jako Przekład Nowego Świata. Przy takich okazjach raz po raz potwierdza się moje odczucie, że dzieło to jest rezultatem szczerych starań o jak najwierniejsze oddanie sensu tekstu. O gruntownej znajomości języka oryginału świadczy fakt, iż przetłumaczono wyrazy na drugi język w sposób zrozumiały, bez niepotrzebnego odchodzenia od specyficznego szyku zdań hebrajskich. (...) Z uwagi na fakt, iż wszystkie zwroty dopuszczają pewną swobodę w interpretowaniu oraz tłumaczeniu, każde przyjęte rozwiązanie językowe można poddać dyskusji. Jednakże w Przekładzie Nowego Świata nigdy nie zauważyłem, by tendencyjnie próbowano włączyć do tekstu coś, czego on nie zawiera”.
Podobnie na temat Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata wypowiedział się Edgar J. Goodspeed, tłumacz greckiego „Nowego Testamentu” dla An American Translation. W liście z 8 grudnia 1950 roku napisał: „Interesuje mnie Wasza ogólnoświatowa praca misyjna i bardzo mi się podoba ten swobodny, szczery i żywy przekład. Mogę potwierdzić, że przebija z niego rozległa, solidna i poważna wiedza fachowa”.
Natomiast znawca języka hebrajskiego i greckiego Alexander Thomson napisał: „Tłumaczenie to jest najwyraźniej dziełem świetnych i zdolnych uczonych, którzy starali się oddać prawdziwy sens tekstu greckiego tak dalece, jak tylko zezwala na to język angielski” (The Differentiator, kwiecień 1952, strony 52-57).

Rzeczywisty powód krytyki

Biblię Lutra krytykowano dlatego, że opracował ją człowiek demaskujący wady ówczesnej religii, opartej na tradycji. Dzięki jego przekładowi prosty lud mógł dostrzec prawdziwość większości głoszonych przez niego poglądów.
Podobnie Biblia w Przekładzie Nowego Świata spotyka się z krytyką, gdyż wydali ją Świadkowie Jehowy, którzy otwarcie mówią, że wiele doktryn chrześcijaństwa nie pochodzi z Biblii. Przekład ten — podobnie jak każde inne tłumaczenie Pisma Świętego — potwierdza to ponad wszelką wątpliwość.

Przekład, który sam siebie zaleca

Świadek Jehowy z Polski w trakcie rozmowy z pewnym mężczyzną odczytał werset z Objawienia 5:10: „I uczyniłeś ich Bogu naszemu królestwem i kapłanami i mają królować nad ziemią.” Rozmówca zaprotestował, ponieważ w Biblii Tysiąclecia słowa te brzmią: „Będą królować na ziemi”. Głosiciel wyjaśnił, że Przekład Nowego Świata starannie oddaje sens tekstu z greckich manuskryptów. Ponieważ zauważył w tym mieszkaniu katolicki przekład międzywierszowy (Grecko-polski Nowy Testament, wydanie interlinearne) — zachęcił rozmówcę do sprawdzenia oryginalnego słowa. Mężczyzna ze zdumieniam stwierdził, że Przekład Nowego Świata podaje wierne tłumaczenie. W tekście greckim występuje tu przyimek e-pi' z dopełniaczem, oddany słowem „nad” (porównaj też użycie e-pi' np. w Obj. 11:6):



Na całym świecie miliony czytelników Pisma Świętego korzystają z Przekładu Nowego Świata, gdyż ten współczesny przekład dokładnie oddaje wyrażenia biblijne.
Dokonanie wiernego przekładu wymaga szeregu lat żmudnej pracy, ale spodziewamy się, że Przekład Nowego Świata ukaże się jeszcze w wielu językach, dzięki czemu jeszcze więcej ludzi posiądzie lepsze zrozumienie „słowa życia” (Filipian 2:16). Do połowy 2010 roku łączny nakład przekroczył 165 000 000 egzemplarzy.

Opracowanie: Biblia.org.pl

[ Zobacz też: Imię Boże w Chrześcijańskich Pismach Greckich ]